धादिङको शिर ‘सिङ्ला’ : धार्मिक आस्था, तामाङ संस्कृति र हिमाली पर्यटनको संगम

विशेष शृङ्खला | भाग–३

धादिङको उत्तरी भेगमा अवस्थित सिङ्ला केवल एक हिमाली पदयात्रा गन्तव्य मात्र होइन, धार्मिक आस्था, तामाङ संस्कृति, प्राकृतिक सम्पदा र हिमाली जीवनशैलीको अनुपम संगम पनि हो । धादिङपोष्टको १२औँ वार्षिकोत्सवको अवसरमा प्रकाशित ‘धादिङ चिनारी’ पुस्तकमा विद्या राईले सिङ्लालाई धादिङको शिरका रूपमा चित्रण गर्दै यसको बहुआयामिक महत्त्व प्रस्तुत गर्नुभएको छ ।

काठमाडौंबाट नजिकै भए पनि सिङ्ला अझै धेरै पर्यटकका लागि अपरिचित गन्तव्य बनेको छ । समुद्री सतहबाट करिब ४,०४० मिटर उचाइमा रहेको यो क्षेत्र रुबीभ्याली गाउँपालिका, नुवाकोटको किस्पाङ र रसुवाको उत्तरगया गाउँपालिकासँग जोडिएको हिमाली भूभाग हो । यहाँबाट गणेश, लाङटाङ, मनास्लु लगायतका हिमशृङ्खलाको मनमोहक दृश्य अवलोकन गर्न सकिन्छ ।

लेखमा सिङ्लाको प्राकृतिक सौन्दर्यसँगै यसको सांस्कृतिक र ऐतिहासिक पक्षलाई पनि समान महत्त्व दिइएको छ । स्थानीय तामाङ समुदायले सिङ्लालाई आफ्नो सभ्यता र संस्कृतिको अभिन्न केन्द्रका रूपमा मान्दै आएका छन् । पाँच भाइ तामाङ तिब्बतबाट यही क्षेत्रमा आएर बसोबास गरेको जनविश्वासदेखि स्थानीय भाषामा ‘सिङ’ र ‘ला’ शब्दबाट ‘सिङ्ला’ नाम रहन गएको मान्यतासम्मका विषय लेखमा समेटिएका छन् ।

सिङ्ला हिन्दू र बौद्ध धर्मावलम्बी दुवै समुदायको साझा आस्थाको केन्द्र पनि हो । यहाँ रहेको मानेशुङ, प्रार्थना झण्डा, पूजा–आराधनाको परम्परा तथा गुरु पद्मसम्भवसँग जोडिएका जनविश्वासले यस क्षेत्रको धार्मिक महत्त्व अझ बढाएको छ । प्रत्येक वर्ष विभिन्न जिल्लाबाट श्रद्धालु र पदयात्री यहाँ पुग्ने गरेका छन् ।

लेखमा सिङ्लाको पर्यटन सम्भावनामाथि पनि विशेष जोड दिइएको छ । वसन्तमा लालीगुराँसले ढाकिने डाँडाकाँडा, वर्षायामको हरियाली, शरद र हिउँदमा देखिने हिमालको मनोरम दृश्यले सिङ्लालाई चारै मौसममा आकर्षक गन्तव्य बनाएको उल्लेख गरिएको छ । औषधीय जडीबुटी, चरन क्षेत्र, हिमाली जैविक विविधता र मौलिक तामाङ संस्कृति यहाँका थप आकर्षण हुन् ।

यद्यपि, पर्याप्त पूर्वाधार, सूचना केन्द्र, आवास सुविधा र पदमार्ग व्यवस्थापनको अभाव अझै चुनौतीका रूपमा रहेको लेखमा उल्लेख छ। उचित प्रचार–प्रसार, संरक्षण र योजनाबद्ध विकास गर्न सके सिङ्ला नेपालको प्रमुख हिमाली पर्यटन गन्तव्यका रूपमा स्थापित हुन सक्ने लेखकको निष्कर्ष छ ।

‘धादिङ चिनारी’मा प्रकाशित यो लेखले सिङ्लालाई केवल घुम्ने ठाउँका रूपमा नभई धादिङको प्राकृतिक, सांस्कृतिक र धार्मिक पहिचान बोकेको धरोहरका रूपमा प्रस्तुत गरेको छ । यसले जिल्लाको पर्यटन विकासमा नयाँ सम्भावना देखाउँदै सिङ्लाप्रति थप चासो र अनुसन्धान आवश्यक रहेको सन्देश पनि दिएको छ ।

(क्रमशः…)

भोलि : विशेष शृङ्खला | भाग–४
रुबीभ्याली : हिमाल, संस्कृति र साहसिक पर्यटनको अर्को अनुपम गन्तव्य