धादिङ । आज जुलाई महिनाको पहिलो शनिबार विश्वभर अन्तर्राष्ट्रिय सहकारी दिवस (International Day of Cooperatives) मनाइँदैछ । सहकारीमार्फत आर्थिक, सामाजिक तथा सामुदायिक विकासमा पुर्याइएको योगदानको सम्मान गर्दै हरेक वर्ष यो दिवस मनाउने गरिन्छ ।
सन् १९२३ देखि अन्तर्राष्ट्रिय सहकारी आन्दोलनको नेतृत्व गर्ने अन्तर्राष्ट्रिय सहकारी महासंघ (ICA) ले जुलाईको पहिलो शनिबार अन्तर्राष्ट्रिय सहकारी दिवस मनाउन थालेको हो । त्यसपछि संयुक्त राष्ट्रसंघको महासभाले सन् १९९२ मा पारित गरेको प्रस्तावअनुसार सन् १९९५ देखि संयुक्त राष्ट्रसंघको आधिकारिक दिवसका रूपमा पनि प्रत्येक वर्ष जुलाईको पहिलो शनिबार यो दिवस मनाउन थालिएको हो ।
यस वर्ष सन् २०२६ को अन्तर्राष्ट्रिय सहकारी दिवसको नारा “Cooperatives for a Peaceful World” (शान्तिपूर्ण विश्वका लागि सहकारी) रहेको छ । यस नाराले सामाजिक न्याय, समावेशिता, आपसी विश्वास, सहकार्य र दिगो शान्ति निर्माणमा सहकारी संस्थाको भूमिकालाई विश्वसामु उजागर गर्ने उद्देश्य राखेको छ ।
दिवसको मुख्य उद्देश्य
अन्तर्राष्ट्रिय सहकारी दिवस मनाउनुका प्रमुख उद्देश्यहरू यस्ता छन्–
- सहकारीको महत्वबारे जनचेतना अभिवृद्धि गर्नु ।
- दिगो आर्थिक, सामाजिक तथा वातावरणीय विकासमा सहकारीको योगदानलाई उजागर गर्नु ।
- सहकारीमार्फत रोजगारी, गरिबी न्यूनीकरण र सामाजिक समावेशीकरणमा भएको उपलब्धिलाई प्रवर्द्धन गर्नु ।
- संयुक्त राष्ट्रसंघका दिगो विकास लक्ष्य (SDGs) हासिल गर्न सहकारीको भूमिकालाई सुदृढ बनाउनु ।
- सरकार, सहकारी संस्था र सरोकारवालाबीच सहकार्य र साझेदारी विस्तार गर्नु ।
नेपालमा कहिलेदेखि मनाउन थालियो ?
नेपालमा सहकारी आन्दोलनको विस्तारसँगै अन्तर्राष्ट्रिय सहकारी दिवस पनि नियमित रूपमा मनाउन थालिएको हो । विशेष गरी संयुक्त राष्ट्रसंघले सन् १९९५ देखि अन्तर्राष्ट्रिय मान्यता दिएपछि नेपालमा पनि राष्ट्रिय सहकारी महासंघ, सहकारी विभाग, स्थानीय तह तथा विभिन्न सहकारी संस्थाहरूले हरेक वर्ष जुलाईको पहिलो शनिबार विविध कार्यक्रम आयोजना गरी दिवस मनाउँदै आएका छन् ।
नेपालको संविधानले समेत सहकारीलाई सार्वजनिक र निजी क्षेत्रसँगै अर्थतन्त्रको तीन खम्बेमध्ये एक का रूपमा स्वीकार गरेको छ । कृषि, बचत तथा ऋण, महिला सशक्तीकरण, उद्यमशीलता र स्थानीय आर्थिक विकासमा सहकारी क्षेत्रको महत्वपूर्ण योगदान रहेको छ ।
यस अवसरमा देशभर सहकारी संस्थाहरूले प्रभातफेरी, अन्तरक्रिया, गोष्ठी, सम्मान कार्यक्रम, वित्तीय साक्षरता अभियान तथा सहकारीको प्रभावकारिता सम्बन्धी विविध कार्यक्रम आयोजना गरी दिवस मनाइरहेका छन् । फाईल तस्वीर
