जब लखन थापाको कण्ठमा
अत्याचारीको पासोले क्रूर आलिङ्गन गर्यो,
ठीक त्यही पल—
नेपालको युगीन इतिहासले
रगतको मसीले पहिलो विद्रोह–दस्तावेज लेख्यो।
त्यसपश्चात्—
सामन्ती दरबारका भित्तादेखि,
निरंकुशताको अन्धगल्छी,
लोकतन्त्रको कोलाहलपूर्ण चोक,
र आजको आक्रोशित सडकसम्म—
शहादतका पत्रै–पत्र ओच्छ्याइयो।
कोही इतिहासको स्वर्ण–अक्षरमा उत्कीर्ण भए,
कोही गुमनाम ढुङ्गाहरूमा अस्तित्व विलीन भए,
तर ती प्रत्येक नसामा प्रवाहित रगतको आवेग एउटै थियो—
अन्यायको विरुद्धमा उम्लिएको लाभा।
कोही राणाकालीन अमानवीय अन्धकारमा निभाइए,
कोही पञ्चायती मौनताको षड्यन्त्रमा ढालिए,
कोही जनआन्दोलनको भीषण डढेलोमा होमिए,
र कोही आज—
काँचो सपनाकै वयमा बलिबेदीमा चढे।
कालखण्डले शहिदको परिभाषा बदलेन,
शहिद त दृढ संकल्पको कोखबाट जन्मिए—
जसको शिर कहिल्यै नत भएन,
जसको निष्ठा कहिल्यै लिलाम भएन।
आदि–विद्रोही लखन थापादेखि
आजका स्वप्निल जेन्जी शहिदसम्म,
एउटै अस्तित्ववादी प्रश्न प्रतिध्वनित छ—
“यो माटोले कहिले पूर्ण न्यायको सास फेर्ला?”
यदि आज पनि हामी
तटस्थताको खोल ओढेर आँखा चिम्लिरहन्छौँ भने,
ती हुतात्माहरूको प्रत्येक थोपा रगत
हाम्रो अकर्मण्यतामाथि एउटा भीषण प्रश्न बन्नेछ।
शहिदहरू कालगत रूपमा विदा भएका होइनन्,
ती त चेतनाको पुस्तान्तरण भएका हुन्—
हाम्रो विवेकमा,
हाम्रो कर्तव्यको कठोर जिम्मेवारीमा।
