धादिङ । २०८२ भदौ २३ गते देशभर सुरु भएको जेनजी आन्दोलनले नेपालको राजनीतिक तथा सामाजिक इतिहासमा एउटा महत्वपूर्ण अध्याय थप्यो । भ्रष्टाचार, बेथिति, सुशासनको अभाव र पुरानो राजनीतिक कार्यशैलीप्रतिको असन्तुष्टिसहित युवाहरू सडकमा उत्रिएको त्यो आन्दोलनको प्रभाव धादिङमा पनि परेको थियो ।
राजधानी काठमाडौंलगायत देशका विभिन्न ठाउँमा जेनजी पुस्ताको प्रदर्शन चर्किरहेका बेला त्यसको प्रतिध्वनि धादिङबेँसीमा पनि सुनिएको थियो । आन्दोलनका क्रममा भएको मानवीय क्षतिप्रति आक्रोश र दुःख व्यक्त गर्दै धादिङका युवाहरूले पनि सडकबाट आफ्नो आवाज उठाएका थिए ।
भदौ २३ गतेको आन्दोलनका क्रममा युवाहरूको ज्यान गएको घटनापछि धादिङका सामाजिक अभियन्ता राम तामाङले साँझ नै धादिङबेसीमा शान्तिपूर्ण प्रदर्शनका लागि आह्वान गरेका थिए । त्यसैको निरन्तरतामा भदौ २४ गते बिहान १० बजे धादिङबेसीको पुछारबजारमा जेनजी समर्थक युवायुवती भेला भएका थिए ।
हातमा विभिन्न सन्देश लेखिएका प्लेकार्ड बोकेर र सरकारविरोधी नारा लगाउँदै उनीहरू पुछारबजारबाट सिरानबजारतर्फ अघि बढेका थिए । प्रदर्शन शान्तिपूर्ण थियो । युवाहरूले तत्कालीन राजनीतिक नेतृत्व र शासन व्यवस्थाप्रति आफ्नो असन्तुष्टि सार्वजनिक रूपमा व्यक्त गरेका थिए ।
त्यो दिन धादिङबेसीको सडकमा देखिएको दृश्य सामान्य राजनीतिक प्रदर्शनभन्दा केही फरक थियो । कुनै दलको झण्डा वा परम्परागत राजनीतिक नाराभन्दा पनि नयाँ पुस्ताको असन्तुष्टि, परिवर्तनको चाहना र राज्यप्रतिको प्रश्न त्यहाँ बढी मुखर देखिन्थ्यो ।
धादिङपोष्टले त्यतिबेलै ‘धादिङमा जेनजी आन्दोलनको समर्थनमा शान्तिपूर्ण प्रदर्शन’ शीर्षकमा समाचार प्रकाशित गर्दै प्रदर्शनका तस्बिरसमेत सार्वजनिक गरेको थियो । पुछारबजारदेखि सिरानबजारसम्म युवाहरूले गरेको उक्त प्रदर्शन धादिङमा जेनजी आन्दोलनको प्रत्यक्ष अभिव्यक्तिका रूपमा दर्ज भयो ।
जेनजी आन्दोलनको प्रभाव धादिङबेसीमा प्रदर्शनमा मात्र सीमित रहेन । आन्दोलनका क्रममा जिल्लाको सुरक्षा अवस्था पनि संवेदनशील बनेको थियो । सुरक्षामा चुनौती बढेपछि जिल्लाका विभिन्न स्थानमा रहेका केही प्रहरी चौकीबाट प्रहरीलाई जिल्ला प्रहरी कार्यालयतर्फ फिर्ता गरिएको थियो ।
आन्दोलनपछि अवस्था सामान्य बन्दै गएसँगै भदौ २८ गते सदरमुकाम धादिङबेसीको पुछारबजारस्थित प्रहरी चौकीसहित गल्छी र महादेवबेसीका प्रहरी चौकी पुनः सञ्चालनमा ल्याइएको समाचारसमेत सार्वजनिक भएको थियो ।
जेनजी आन्दोलनको अर्को प्रत्यक्ष प्रभाव धादिङ हुँदै जाने पृथ्वी राजमार्गमा पनि देखियो । आन्दोलनका क्रममा काठमाडौं उपत्यकाका विभिन्न कारागारबाट कैदीबन्दी भागेपछि उनीहरूमध्ये केही धादिङ हुँदै बाहिरिने क्रममा सुरक्षा निकायको नियन्त्रणमा परेका थिए ।
भदौ २५ गते नख्खु कारागारबाट भागेका तीन जना कैदीलाई नेपाली सेनाले धादिङको गल्छी बैरेनीबाट नियन्त्रणमा लिएको थियो । त्यसको भोलिपल्ट विभिन्न कारागारबाट भागेका ३५ कैदीबन्दीलाई धादिङको गजुरी चेकपोस्टबाट नेपाली सेनाले नियन्त्रणमा लिएको विवरण सार्वजनिक भएको थियो ।
यसरी हेर्दा जेनजी आन्दोलनको प्रत्यक्ष प्रभाव धादिङमा विभिन्न तहमा परेको देखिन्छ । सदरमुकाममा युवाहरू सडकमा उत्रिए, जिल्लाको सुरक्षा व्यवस्था संवेदनशील बन्यो र आन्दोलनपछिका घटनाक्रमले पृथ्वी राजमार्ग हुँदै धादिङलाई पनि राष्ट्रिय घटनाक्रमसँग प्रत्यक्ष जोड्यो ।
तर धादिङबेसीको पुछारबजारमा भेला भएका ती युवाहरूको दृश्य आज पनि सम्झनलायक छ । उनीहरू कुनै ठूलो राजनीतिक मञ्चमा थिएनन् । उनीहरूको आवाज कुनै औपचारिक सभाहलबाट आएको थिएन । उनीहरूले सडकलाई नै आफ्नो अभिव्यक्तिको माध्यम बनाएका थिए ।
एक वर्षपछि फर्केर हेर्दा जेनजी आन्दोलन केवल तत्कालीन सरकार वा राजनीतिक नेतृत्वविरुद्धको प्रदर्शन मात्र थिएन भन्ने बहस पनि उत्तिकै महत्वपूर्ण छ । यसले युवाहरूको राजनीतिक चेतना, राज्यप्रतिको अपेक्षा र पुरानो राजनीतिक संस्कारप्रतिको असन्तुष्टिलाई सार्वजनिक रूपमा उजागर गरेको थियो ।
धादिङबेसीमा उठेको त्यो आवाज पनि त्यही राष्ट्रिय असन्तुष्टिको एउटा स्थानीय अभिव्यक्ति थियो । पुछारबजारदेखि सिरानबजारसम्म अघि बढेको त्यो शान्तिपूर्ण प्रदर्शनले धादिङका युवाहरू पनि देशमा भइरहेको परिवर्तनको बहसबाट टाढा छैनन् भन्ने सन्देश दिएको थियो ।
आज जेनजी आन्दोलनको एक वर्षपछि त्यस समयका घटनालाई सम्झँदा धादिङबेसीको त्यो प्रदर्शन एउटा स्थानीय घटनाका रूपमा मात्र होइन, नयाँ पुस्ताले आफ्नो आवाज सार्वजनिक रूपमा अभिव्यक्त गरेको क्षणका रूपमा स्मरण गर्न सकिन्छ ।
जेनजी आन्दोलनले देशको राजनीतिमा के–कति स्थायी परिवर्तन ल्यायो भन्ने मूल्यांकन समयले गर्दै जानेछ । तर २०८२ भदौमा धादिङबेसीको सडकमा उठेको त्यो युवा आवाज भने धादिङको पछिल्लो सामाजिक–राजनीतिक इतिहासको एउटा सम्झनलायक अध्याय बनेर रहनेछ ।
