विशेष शृङ्खला | भाग–५
धादिङपोष्टको १२औँ वार्षिकोत्सवको अवसरमा प्रकाशित ‘धादिङ चिनारी’ विशेष पुस्तक केवल इतिहास, संस्कृति र व्यक्तित्वको दस्तावेज मात्र होइन, धादिङको पर्यटन सम्भावनालाई पनि तथ्यसहित उजागर गर्ने प्रयत्न हो । यस पुस्तकमा सुशिला रिजालले लेखेको ‘चरौँदी झरना : धादिङको साहसिक पर्यटनको नयाँ गन्तव्य’ शीर्षकको लेखले बेनीघाट रोराङ गाउँपालिकास्थित चरौँदी क्षेत्रको प्राकृतिक सौन्दर्यसँगै साहसिक पर्यटनको भविष्यलाई जीवन्त रूपमा प्रस्तुत गरेको छ ।
लेखले चरौँदीलाई केवल त्रिशूली नदी किनारको रमणीय स्थलका रूपमा होइन, क्यानोनिङ (Canyoning) जस्तो अन्तर्राष्ट्रियस्तरमा लोकप्रिय साहसिक खेलका लागि नेपालकै सम्भावनायुक्त गन्तव्यका रूपमा चिनाएको छ । झरनाको बहावसँगै डोरीको सहायताले तल झर्ने रोमाञ्चक अनुभवले चरौँदीलाई अन्य पर्यटकीय गन्तव्यभन्दा फरक पहिचान दिएको लेखमा उल्लेख गरिएको छ ।
लेखको अर्को बलियो पक्ष भनेको स्थानीय अनुभव र तथ्यको संयोजन हो । लामो समयदेखि यस क्षेत्रमा क्यानोनिङ सञ्चालन गर्दै आएका स्थानीय पर्यटन व्यवसायीको अनुभव, बेनीघाट रोराङ गाउँपालिकाको योजना, स्थानीय सरकारको दृष्टिकोण तथा पूर्वाधार विकासका प्रयासलाई लेखले समेटेको छ । यसले पाठकलाई चरौँदी केवल सम्भावना भएको ठाउँ मात्र होइन, योजनाबद्ध रूपमा विकास गर्न सकिने पर्यटन केन्द्र हो भन्ने विश्वास दिलाउँछ ।
लेखमा चरौँदी पुग्न सहज पहुँच, आवश्यक सुरक्षा सामग्री, प्रशिक्षित जनशक्ति, प्राकृतिक वातावरण र साहसिक खेलका लागि उपयुक्त भौगोलिक बनावटबारे पनि जानकारी दिइएको छ । यसले पर्यटन विकासका लागि केवल प्राकृतिक स्रोत पर्याप्त हुँदैन, सुरक्षा, व्यवस्थापन र स्थानीय सहभागिता पनि उत्तिकै महत्त्वपूर्ण हुन्छ भन्ने सन्देश दिन्छ ।
विशेष गरी, धादिङको पर्यटन भन्नेबित्तिकै धेरैको ध्यान जाने अवस्थामा, चरौँदीजस्तो साहसिक पर्यटन गन्तव्यलाई अनुसन्धानात्मक ढङ्गले प्रस्तुत गर्नु लेखको उल्लेखनीय उपलब्धि हो । यसले धादिङको पर्यटनलाई धार्मिक वा प्राकृतिक भ्रमणमा मात्र सीमित नराखी एड्भेन्चर टुरिज्म तर्फ पनि नयाँ सम्भावनाको ढोका खोलिदिएको छ ।
लेख पढ्दा चरौँदीको वास्तविक सम्भावना, त्यहाँको वातावरण, स्थानीयको सक्रियता र भविष्यको विकास दिशाबारे स्पष्ट चित्र तयार हुन्छ । यही कारणले यो लेख सामान्य यात्रा विवरणभन्दा माथि उठेर पर्यटन विकासको मार्गचित्र जस्तो देखिन्छ ।
आज पर्यटन क्षेत्रमा नयाँ गन्तव्यको खोजी गर्ने युवादेखि नीति निर्माता, स्थानीय सरकार, पर्यटन व्यवसायी र अनुसन्धानकर्तासम्मका लागि यो लेख उपयोगी सामग्री बन्न सक्छ । यदि आवश्यक पूर्वाधार, प्रभावकारी प्रचारप्रसार र दीर्घकालीन योजना अघि बढाइयो भने चरौँदी धादिङको मात्र होइन, नेपालकै महत्वपूर्ण साहसिक पर्यटन गन्तव्य बन्न सक्ने आधारहरू यस लेखले प्रमाणसहित प्रस्तुत गरेको छ ।
‘धादिङ चिनारी’ पुस्तकको यही विशेषता हो—यसले केवल परिचित विषय दोहोर्याउँदैन, बरु ओझेलमा परेका सम्भावना र सम्पदालाई तथ्य, अनुभव र विश्लेषणसहित पाठकमाझ ल्याउँछ । सुशिला रिजालको यो लेख पनि त्यही श्रृङ्खलाको उत्कृष्ट उदाहरण हो । धादिङको पर्यटनको नयाँ आयाम बुझ्न चाहने जो–कोहीका लागि यो लेख अवश्य पढ्नुपर्ने सामग्री बनेको छ ।
क्रमशः… अर्को भागमा ‘धादिङ चिनारी’को अर्को महत्वपूर्ण लेखमाथि धादिङपोष्टको आफ्नै विश्लेषणसहित भेटौँला ।
